Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1896 ήταν η πρώτη διεθνής αθλητική διοργάνωση Ολυμπιακών Αγώνων κατά την αναβίωσή τους στη σύγχρονη εποχή. Διοργανώθηκαν στην Αθήνα στις 6 – 15 Απριλίου 1896 (25 Μαρτίου – 3 Απριλίου με το τότε Ιουλιανό ημερολόγιο). Δείτε περισσότερες  φωτογραφίες των ολυμπιακών αγώνων του 1896 και φιλμ της εποχής.

Κατά τον 19ο αιώνα, αρκετά -μικρής κλίμακας- αθλητικά φεστιβάλ σε όλη την Ευρώπη θεωρήθηκαν ως η συνέχεια των Αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων. Ο βαρόνος Πιερ ντε Κουμπερτέν εμπνεύστηκε ιδιαίτερα από τις Ζάππειες Ολυμπιάδες (ή Ολύμπια) που χρηματοδοτήθηκαν από τον Ευάγγελο Ζάππα και διεξήχθησαν τα έτη 1859, 1870, 1875 και 1888-1889. Έτσι, αποφασίστηκε η αναβίωση των Αγώνων στην Αθήνα με πρωτοβουλία του Κουμπερτέν και του Έλληνα εκπρόσωπου Δημήτριου Βικέλα.

Κεντρικός χώρος της διοργάνωσης ήταν το ανακαινισμένο Παναθηναϊκό Στάδιο, όπου διεξήχθησαν τα αγωνίσματα άρσης βαρών, γυμναστικής, πάλης και στίβου, αλλά και οι τελετές έναρξης και λήξης. Από τον Μαραθώνα ξεκίνησαν τα αγωνίσματα ατομικού αγώνα ποδηλασίας σε δημόσιο δρόμο και του μαραθωνίου, ενώ στον Λιμένα Ζέας διεξήχθησαν όλα τα αγωνίσματα κολύμβησης. Χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, το Μέγαρο του Ζαππείου (ξιφασκία), το Ποδηλατοδρόμιο Νέου Φαλήρου (ποδηλασία πίστας και μερικοί αγώνες αντισφαίρισης), το Σκοπευτήριο Καλλιθέας (σκοποβολή) και τα γήπεδα του Ομίλου Αντισφαίρισης Αθηνών (αντισφαίριση).

Οι Αγώνες είχαν μεγάλη επιτυχία και υπήρξε αθρόα συμμετοχή του ελληνικού κοινού, ιδιαίτερα στην εναρκτήρια τελετή στο Παναθηναϊκό Στάδιο (60.000 θεατές). Παρόλο που ο αριθμός των 241 αθλητών που συμμετείχαν μοιάζει σήμερα σχετικά μικρός, η συμμετοχή ήταν η μεγαλύτερη μέχρι τότε σε αθλητική διοργάνωση. Οι συμμετέχοντες ήταν όλοι Ευρωπαίοι ή ζούσαν στην Ευρώπη, με εξαίρεση την ομάδα των Ηνωμένων Πολιτειών. 65% ήταν Έλληνες. Δέκα από τις δεκατέσσερις χώρες που έλαβαν μέρος, κατέκτησαν κάποιο μετάλλιο. Οι ΗΠΑ κέρδισαν τα περισσότερα χρυσά (11), ενώ η διοργανώτρια Ελλάδα κατέκτησε τα περισσότερα στο σύνολο (46). Σημαντική στιγμή για τους Έλληνες ήταν η νίκη του Σπύρου Λούη στον μαραθώνιο. Πιο επιτυχημένος αθλητής των Αγώνων αναδείχθηκε ο Γερμανός παλαιστής και γυμναστής Καρλ Σούμαν, ο οποίος κέρδισε συνολικά τέσσερα χρυσά μετάλλια. Δείτε το βίντεο

Τα μέλη της βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην οργάνωση και διαχείριση των Αγώνων. Μετά τη λήξη των Αγώνων, ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄, καθώς και πολλοί άλλοι (μεταξύ των οποίων και Αμερικανοί αθλητές) υποστήριξαν την ιδέα να διοργανωθούν και οι επόμενοι Αγώνες στην Αθήνα. Ο Κουμπερτέν, όμως, ήταν αντίθετος με αυτό, ενώ είχε ήδη αποφασιστεί το Παρίσι ως η επόμενη διοργανώτρια πόλη. Έτσι, οι Αγώνες του 1900 έγιναν στη Γαλλία. Η Ελλάδα διοργάνωσε τους εμβόλιμους Μεσολυμπιακούς Αγώνες του 1906.

Το Παναθηναϊκό στάδιο, που χτίστηκε αρχικά το 330 π.Χ., είχε ανασκαφεί και βρισκόταν σε ερειπιώδη κατάσταση πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896, αλλά με τη διεύθυνση και την οικονομική βοήθεια του Γεωργίου Αβέρωφ, ενός πλούσιου Έλληνα Αιγυπτιώτη, αποκαταστάθηκε με λευκό μάρμαρο.

Σχετικά με το έπαθλο που πήρε ο Σπύρος Λούης από τον βασιλιά Κωνσταντίνο δείτε αυτό το βίντεο.